Yutma Bozukluğuna Sahip Yaşlı Bireylerin Bakımı

Yaşlanmanın sonucunda bazı durumlar kaçınılmazdır: Hepimiz zamanla yavaşlıyoruz, daha kolay yoruluyoruz ve bir zamanlar yaptığımız şeyleri şuan yapmak daha uzun sürebiliyor. Bu duruma yutma da dahildir. Yaşlı bireylerde bazen güvenli yutmada bozulma meydana gelebilir, bu da akciğerlere yiyecek veya su kaçağının meydana gelmesine sebep olur ve onlar zatürre olma riski oluşur. Ayrıca birey, yutma verimliliğinde de bir bozulma yaşayabilir ve güvenli yutmanın meydana gelebilmesi için daha fazla zamana veya çabaya ihtiyaç duyabilir. Yutmadaki zorluğun ya da bozulmanın kalıcı hale gelmesine disfaji (yutma bozukluğu) denir.

Disfaji Neden Tehlikelidir?

Disfaji tipik olarak baş ve boyundaki kaslar ve / veya sinirlerin hasarı, zayıflaması veya tahrip olması sonucu meydana gelir. Strok (İnme), Parkinson, Amyotrofik lateral skleroz (ALS) ve baş ve boyun kanseri gibi birçok hastalık sonucu başlayabilir. Ayrıca disfajinin yaygınlığı yaşla birlikte artmaktadır.

Yaşlılarda yaygın doğasına rağmen, durum bazen şaşırtıcı derecede “görünmez bir bozukluk” olabilir, çünkü semptomlar toplumdan gizlenebilir. Bununla birlikte, disfajinin sonuçları yetersiz beslenme, dehidrasyon, kronik boğulma ve aspirasyon gibi yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Akciğerlere giren yiyecek veya sıvı, potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bakteriyel bir enfeksiyon olan aspirasyon pnömonisini tetikleyebilir.

Disfaji ayrıca izolasyon ve depresyona neden olabilir. Birçok hasta, boğulma riskinden veya aspire etmekten kaçınmak için yavaş ve dikkatli bir şekilde yemelidir. Telafi edici duruşlar veya başlarını belirli bir yöne döndürme veya eğme gibi teknikler kullanarak yemek yemeleri gerekebilir. Bazen yutma güçlüğü yaşayanlar için, yumuşak veya sıvılaştırılmış gıdalara geçiş gibi önemli diyet değişiklikleri gerekebilir. Hem hayati önem taşıyıp hem de büyük zevklerimizden biri olan yemek yeme yük haline geldiğinde, birçok yutma bozukluğuna sahip olan kişi aile veya arkadaşlarıyla yemek yemeyi bırakabilir, restoranlardan kaçınabilir ve sosyal etkinliklerden kendilerini geri çekebilir.

Nasıl Bir Yol İzlenmeli?

Aşağıdaki durumlar yaşanıyorsa Dil ve Konuşma Terapisti ya da KBB hekimi’ne başvurmalısınız;

  • Neredeyse her yutkunmada ağrı ve/veya rahatsızlık hissetme veya boğazına bir şey takılmış gibi hissetme
  • Yiyecekleri çiğnemek veya hareket ettirmek için çok fazla efor sarfetme
  • Alışılmadık şekilde yavaşça yeme
  • Ağızı yiyeceklerden temizlemeye yardımcı olmak için birkaç kez yutma ihtiyacı veya sıvı (ör: su) yardımıyla temizlemeye ya da yutmaya çalışmak
  • Yutma eylemini gerçekleştirmeden önce yiyecekleri ağızlarından veya boğazlarının arkasına kaçması
  • Yemeği yerken yorulmak
  • Yemek saatlerinde ve sonrasında nefes darlığı hissetmek
  • Yemek yerken sık sık öksürmek veya boğazı temizlemeye çalışmak, yedikten veya içtikten sonra “ıslak” bir sesle konuşmak
  • Sıklıkla yeme ve içme sırasında, tükürük ile ya da ilaç kullanımında boğulacak gibi olma
  • İstemsiz kilo kaybı, dehidrasyon veya tekrarlayan pnömoni yaşama

Kimler Yardım Edebilir?

Disfajiyi başarılı bir şekilde teşhis etmek için Dil ve Konuşma Terapisti ve KBB hekimi gibi uzman bir ekip gereklidir. Bir hastanın tıbbi geçmişini ve yutma güçlüğünü muayene ettikten sonra, uzmanlar tipik olarak iki değerlendirme yönteminden birini seçerler: modifiye baryum yutması çalışması (MBYÇ) veya yutmanın fiber optik endoskopik değerlendirmesi (FEES).

MByç sırasında, hasta röntgende görüntülenebilen radyo-opak bir madde olan farklı baryum kıvamlarını yutar. Uzman yutmanın her aşamasındaki zamanlamaya, hareketin doğruluğuna ve yeterliliğine bakar. Aspirasyıon ve/veya disfonksiyon varlığı bu şekilde tespit edilebilir.

FEES sırasında, uç kısmında ışık olan esnek ve küçük bir tüpün burundan gırtlağın arkasına doğru ilerletilmesi sayesinde içecek ve sıvıların dilin arkasından geçişi gözlenir ve hastanın değişik kıvamları yutarken yutma hareketleri kaydedilir ve uzman tarafından incelenir.

Tedavide Ne Yapabilir?

Dil ve Konuşma Terapistleri ve Doktorlar yaşlı bireylerde yutma güçlüklerini nadiren ortadan kaldırsa da, bazı problemler tedaviye iyi yanıt verir. Örneğin, kas güçsüzlüğüne bağlı disfajide, baş ve boyun kasları için çeşitli kuvvetlendirici egzersizler uygulandığında önemli bir iyileşme görülmüştür. Bazen, duruş veya yutma tekniklerinde nispeten basit değişiklikler, yiyeceklerin nefes borusuna girmesini önleyebilir. Gastroözofageal reflü hastalığının neden olduğu yutma güçlüğü yaşam tarzı değişikliği ve / veya ilaç tedavisi ile giderilebilir ya da doktor tarafından cerrahi müdahaleler denenebilir.

Kaçınılması Gereken Gıdalar

Bireyin yutma güçlüğünün türüne ve boyutuna bağlı olarak, dil ve konuşma terapisti ve kbb hekimi bazı modifiye edilmiş diyetler önerir.

Bireylerdeki yutma güçlükleri farklı olacağı için kaçınılması gereken gıdalar için net bir söylemden asla bahsedilemez ancak kabaca bahsetmek gerekirse kuru ve kabuklu ekmekler, sert veya kurutulmuş etler, lifli sebzeler ve meyveler ve fıstık ezmesi gibi yapışkan yiyecekler yutma güçlüğü çekenler için kötü bir tercihtir. Yoğurt, kıvamlı içecekler, püre, yumuşak meyveler, hassas pişmiş sebzeler, köfte(yumuşaklığı önemli) ve kesilmesi veya kırılması gerekmeyen diğer yiyecekler daha kolay yutulur. Bu yüzden bu yiyecekler tercih edilebilir. Yukarıda da belirtildiği gibi bireylerde yutma güçlükleri farklıdır ve ayrıntılı değerlendirme disfaji için kritik önem taşımaktadır. Bu yüzden eğer yutma güçlüğü çektiğinizi düşünüyorsanız Dil ve Konuşma Terapisti veya KBB Hekimine mutlaka danışın.

Yaşam kalitesini korumak ve izolasyon veya depresyon gibi durumlardan kaçınmak için de Dil ve Konuşma Terapisti size iyi bir yol gösterici olacaktır.

Kaynak: https://speech.steinhardt.nyu.edu/blog/caregiving-for-aging-adults-with-dysphagia/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir